Archiwum Tagów: metafizyka

Trzy wymiary hermeneutyki według Erica Donalda Hirscha

6 cze

Hermeneutyka (z gr. ‘interpretować’) to dziedzina teorii literatury znana już od czasów starożytnych. Wówczas miała za zadanie tłumaczenie tekstów biblijnych (stąd hermeneutyka biblijna, teologiczna bądź klasyczna). W czasach nowożytnych hermeneutyka jednak, zamiast tłumaczyć sens dosłowny tekstu, interpretuje sens przenośny, który według badaczy miał być prawdziwym sensem tekstu.

W XX wieku jeden z największych teoretyków hermeneutyki – niemiecki filozof Martin Heidegger stworzył tzw. antyepistemologiczną filozofię hermeneutyczną. Jego okrycia stanowiły przełomowy moment w myśleniu o hermeneutyce. Heidegger uważał, że rozumienie nie jest sposobem poznania, ale jest sposobem istnienia. Człowiek jest zanurzony w myśleniu i w świecie (DaSein „tubycie”).

Hermeneutyką oraz interpretacją w swoich badaniach naukowych zajął się również amerykański krytyk literacki – Eric Donald Hirsch. Jego publikacje poświęcone hermeneutyce były swoistą reakcją na powstające koncepcje myślenia o hermeneutyce i sposobach interpretacji.

edhirsch_jr_interior

Eric Donald Hirsch twierdzi, że trzeba oddzielić opisowy wymiar hermeneutyki, dotyczący natury jej interpretacji od wymiaru normatywnego, dotyczącego celów. Bowiem istotą interpretacji jest zbudowanie z systemu znaków (tekstu) czegoś, co wykracza poza jego fizyczną obecność.

Krytyk w swoich badaniach wyróżnia trzy rodzaje hermeneutyki – analityczny, metafizyczny oraz etyczny. Każdy z rodzajów interpretacji ma swoje wyróżniki. Hirsch żadnego z nich nie uważa za lepszy, rozpatruje jedynie ich poszczególne elementy.

Wymiar analityczny hermeneutyki to rozróżnienie na sens i znaczenie. Dla Hirscha sensem jest ustalone przez autora dla interpretatora przedstawienie tekstu. Sens nadaje tekstowi stabilność interpretacji. Natomiast znaczeniem nazywa sensem odniesionym do czegoś innego. Znaczenie ulega zmianie wraz ze zmieniającymi się kontekstami tekstu.

c813ec8addffb381432b42e5a1e811bf

Do metafizycznego wymiaru hermeneutyki według Hirscha można zaś zaliczyć historyczność. Metafizyka opiera się na zasadzie koła hermeneutycznego, stworzoną przez Freidricha Schleiermachera. Koło hermeneutyczne polega na tym, że chcąc poznać całość tekstu należy odnieść się do poszczególnych fragmentów, a całość pozostanie niezrozumiała bez znajomości poszczególnych fragmentów. Hirsch twierdzi, że interpretowanie tekstów zawsze wiąże się z procesem historycznym. Nie sposób więc myślenia o tekście oderwać od przeszłości tego tekstu. Ten pogląd Hirscha spotkał się jednak z całkowitą krytykom zwolenników Heideggera. Amerykański badacz uważa jednak, że interpretator nie jest uwięziony w historyczności, może swobodnie wybierać cele i sensy. Metafizyka ma charakter uniwersalny, więc nawet odrzucenie rekonstrukcji jako sposobu interpretacji. Metafizyczność zdaniem Hirscha pozwala na różne interpretacje. Jednak zignorowanie intencji autora, czyli sensu pierwotnego może się dokonać wyłącznie ze względu na jakąś wartość nadrzędną.

Etyczny wymiar hermeneutyki to implikacja ideologii w interpretacji. Hirsch bardzo krótko tłumaczy, że w kategoriach etycznych sens pierwotny jest najlepszy.

Poglądy Erica Donalda Hirscha na hermeneutykę spotkały się z fala krytyki i wywołały pewne kontrowersje. Jednak dzieła jego są często cytowane i wznawiane. Choć kontrowersyjny to jednak wkład swój w hermeneutykę Hirsch na pewno ma.

Follow

Otrzymuj każdy nowy wpis na swoją skrzynkę e-mail.